🔢 📊 ✏️
संख्याज्ञान
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षा • गणित • १६% भारांश
या घटकात काय आहे?
- आंतरराष्ट्रीय संख्याचिन्हे व पाच अंकांपर्यंतच्या संख्यांचे वाचन-लेखन
- दर्शनी किंमत, स्थानिक किंमत, विस्तारित मांडणी
- मोठ्यात मोठी / लहानात लहान संख्या, चढता-उतरता क्रम, तुलना
- १ ते १०० : सम-विषम, मूळ, संयुक्त, त्रिकोणी व चौरस संख्या
१. आंतरराष्ट्रीय संख्याचिन्हे
| मराठी | ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आंतरराष्ट्रीय | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
२. दर्शनी किंमत व स्थानिक किंमत
दर्शनी किंमत = अंक स्वतः जो दिसतो तो.
स्थानिक किंमत = अंक × तो ज्या स्थानी आहे त्याची किंमत.
स्थानिक किंमत = अंक × तो ज्या स्थानी आहे त्याची किंमत.
| स्थान | दशहजार | हजार | शतक | दशक | एकक |
|---|---|---|---|---|---|
| ४५,३६७ मधील अंक | 4 | 5 | 3 | 6 | 7 |
| स्थानिक किंमत | 40,000 | 5,000 | 300 | 60 | 7 |
💡 अंक कोणत्याही स्थानी असला तरी त्याची दर्शनी किंमत कधीही बदलत नाही. बदलते ती फक्त स्थानिक किंमत.
३. तुलना, क्रम व मोठ्यात मोठी / लहानात लहान संख्या
तुलनाज्या संख्येत अंक जास्त ती मोठी. अंक सारखे असतील तर डावीकडून पहिला वेगळा अंक पाहा.
चढता क्रमलहानाकडून मोठ्याकडे
4,152 < 4,215 < 4,512
4,152 < 4,215 < 4,512
उतरता क्रममोठ्याकडून लहानाकडे
4,512 > 4,215 > 4,152
4,512 > 4,215 > 4,152
पाच अंकी सर्वात लहान संख्या 10,000; सर्वात मोठी 99,999.
४. सम व विषम संख्या
सम संख्याएकक स्थानी 0, 2, 4, 6, 8
उदा. 84, 50, 126
उदा. 84, 50, 126
विषम संख्याएकक स्थानी 1, 3, 5, 7, 9
उदा. 63, 47, 29
उदा. 63, 47, 29
💡 १ ते १०० मध्ये ५० सम व ५० विषम संख्या आहेत.
५. मूळ, संयुक्त, त्रिकोणी व चौरस संख्या (१ ते १००)
मूळ संख्या : जिला फक्त 1 ने व स्वतःने भाग जातो. संयुक्त संख्या : जिला 1 व स्वतः याशिवाय आणखी संख्येने भाग जातो.
| प्रकार | १ ते १०० मधील संख्या |
|---|---|
| मूळ (25) | 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97 |
| त्रिकोणी | 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28, 36, 45, 55, 66, 78, 91 |
| चौरस (10) | 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100 |
⚠️ सामान्य चुका : 1 ही मूळ संख्या नाही आणि संयुक्तही नाही. 2 ही एकमेव सम मूळ संख्या आहे. 36 ही चौरस व त्रिकोणी दोन्ही आहे.
📝 सरावासाठी : प्रश्न वाचताना "सर्वात मोठी / लहान", "चढता / उतरता", "स्थानिक / दर्शनी" हे शब्द अधोरेखित करा. उत्तर निवडण्याआधी ते स्वतः काढून पाहा.
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षा सराव : घटक - संख्याज्ञान
निर्मिती: गजानन बोढे - द टीचर

No comments:
Post a Comment